Atharvaveda / 20 / 36 / 6
अ॒या ह॒ त्यं मा॒यया॑ वावृधा॒नं म॑नो॒जुवा॑ स्वतवः॒ पर्व॑तेन। अच्यु॑ता चिद्वीडि॒ता स्वो॑जो रु॒जो वि दृ॒ढा धृ॑ष॒ता वि॑रप्शिन् ॥ 6॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 36 | Paryay : | Mantra No : 6
In English:
Seer : bharadvaajaH | Devta : indraH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : ayaa ha tya.m maayayaa vaavRRidhaana.m manojuvaa svatavaH parvatena. achyutaa chidviiDitaa svojo rujo vi dRRiDhaa dhRRiShataa virapshin . 6.
Component Words : ayaa . ha . tyam . maayayaa . vavRRidhaanam . manaH.ajuvaa . sva.atavaH . parvatena . achyutaa . chit . viilitaa . su.aojaH . rujaH . vi . dRRihlaa . dhRRiShataa . virapshin .36.6.
In Hindi:
ऋषि : भरद्वाजः | देवता : इन्द्रः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : मनुष्य के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : अ॒या । ह॒ । त्यम् । मा॒यया॑ । व॒वृ॒धा॒नम् । म॒न॒:ऽजुवा॑ । स्व॒ऽत॒व॒: । पर्व॑तेन ॥ अच्यु॑ता । चि॒त् । वी॒लि॒ता । सु॒ऽओ॒ज॒: । रु॒ज: । वि । दृ॒ह्ला । धृ॒ष॒ता । वि॒र॒प्शि॒न् ॥३६.६॥
पदार्थ : (स्वतवः) हे अपने बलवाले ! (स्वोजः) हे बड़े पराक्रमवाले ! (विरप्शिन्) हे महागुणी पुरुष ! (अया) इस (ह) ही (मायया) [अपनी] बुद्धि और (मनोजुवा) मन के समान वेग के साथ (पर्वतेन) पहाड़ [के तुल्य दृढ़ हथियार] से और (धृषता) ढीठपन से (त्यम्) उस (वावृधानम्) बढ़ते हुए [वैरी] को और (अच्युता) न हिलनेवाले, और (वीडिता) ठहराऊ और (दृढा) दृढ़ [पदार्थों] को (चित्) भी (वि रुजः) तूने चूर-चूर कर दिया है ॥६॥"
भावार्थ : टिप्पणी :६−(अया) अनया (ह) एव (त्यम्) तम् (मायया) प्रज्ञया (वावृधानम्) वर्धमानम् (मनोजुवा) जु गतौ-क्विप्। मनोवद् वेगेन (स्वतवः) तवो-बलम्-निघ०२।९। हे स्वकीयबलयुक्त (पर्वतेन) शैलतुल्यदृढशस्त्रेण (अच्युता) च्युङ् गतौ-क्त। अचेष्टायमानानि (चित्) अपि (वीडिता) वीडयतिः संस्तम्भकर्मा-निरु०।१६। संस्तभितानि। स्थिराणि (स्वोजः) हे महापराक्रमिन् (रुजः) अरुजः। भग्नवानसि (वि) विशेषेण (दृढा) दृढानि वस्तूनि (धृषता) संश्चत्तृपद्वेहत्। उ०२।८। ञिधृषा प्रागल्भ्ये-अति प्रत्ययः। प्रागल्भ्येन (विरप्शिन्) अ०।२९।१३। हे महागुणिन् ॥