vedyog.net

In English:

Seer : madhuchChandaaH | Devta : indraH | Metre : triShTup | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : ya ekashcharShaNiinaa.m vasuunaamirajyati. indraH pa~ncha kShitiinaam . 15.

Component Words :
yaH . ekaH . charShaNiinaam . vasuunaam . irajyati . indraH . pa~ncha . kShitiinaam .70.15.

---

In Hindi:

ऋषि : मधुच्छन्दाः | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर :

विषय : १०-२० परमेश्वर की उपासना का उपदेश।

पदपाठ : य: । एक॑: । च॒र्ष॒णी॒नाम् । वसू॑नाम् । इ॒र॒ज्यति॑ ॥ इन्द्र॑: । पञ्च॑ । क्षि॒ती॒नाम् ॥७०.१५॥

पदार्थ : (यः) जो (एकः) अकेला (चर्षणीनाम्) चलनेवाले मनुष्यों और (वसूनाम्) श्रेष्ठ गुणों का (इरज्यति) स्वामी है, (इन्द्रः) वही इन्द्र [परम ऐश्वर्यवान् जगदीश्वर] (पञ्च) पाँच [पृथिवी, जल, तेज, वायु, आकाश] से सम्बन्धवाले (क्षितीनाम्) चलते हुए लोकों का [स्वामी है] ॥१॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :१−(यः) परमेश्वरः (एकः) अद्वितीयः (चर्षणीनाम्) अ० १।।४। चरणशीलानां मनुष्याणाम्-निघ० २।३। (वसूनाम्) श्रेष्ठगुणानाम् (इरज्यति) इरज इर्ष्यायाम्, कण्वादिः। इरज्यतिरैश्वर्यकर्मा-निघ० २।२१। ईष्टे (इन्द्रः) स परमेश्वरः (पञ्च) सप्यशूभ्यां तुट् च। उ० १।१७। पचि व्यक्तीकरणे-कनिन्। पृथिवीजलतेजोवाय्वाकाशपञ्चभूतसम्बद्धानाम् (क्षितीनाम्) क्षि निवासगत्योः-क्तिन्। क्षितिः पृथिवीनाम-निघ० १।१। गतिशीलानां लोकानाम् ॥

---