Atharvaveda / 20 / 94 / 7
ए॒वैवापा॒गप॑रे सन्तु दू॒ढ्यो᳡श्वा॒ येषां॑ दु॒र्युज॑ आयुयु॒ज्रे। इ॒त्था ये प्रागुप॑रे सन्ति दा॒वने॑ पु॒रूणि॒ यत्र॑ व॒युना॑नि॒ भोज॑ना ॥ 7॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 94 | Paryay : | Mantra No : 7
In English:
Seer : kRRiShNaH | Devta : indraH | Metre : saamnii bhurigbRRihatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : evaivaapaagapare santu duuDhyo᳡shvaa yeShaa.m duryuja aayuyujre. itthaa ye praagupare santi daavane puruuNi yatra vayunaani bhojanaa . 7.
Component Words : eva . eva . apaak . apare . santu . duH.adhyaH . ashvaaH . yeShaam . duH.ayujaH . aa.ayuyuje . itthaa . ye . praak . upare . .Nsanti . daavane . puruuNi . yatra . vayunaani . bhojanaa .94.7.
In Hindi:
ऋषि : कृष्णः | देवता : इन्द्रः | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : राजा और प्रजा के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : ए॒व । ए॒व । अपा॑क् । अप॑रे । स॒न्तु॒ । दु॒:ऽध्य॑: । अश्वा॑: । येषा॑म् । दु॒:ऽयुज॑: । आ॒ऽयु॒यु॒जे ॥ इ॒त्था । ये । प्राक् । उप॑रे । सन्ति॑ । दा॒वने॑ । पु॒रूणि॑ । यत्र॑ । व॒युना॑नि । भोज॑ना ॥९४.७॥
पदार्थ : (एव) ऐसे (एव) ही (अपरे) वे दूसरे [वेदविरोधी] (दूढ्यः) दुर्बुद्धि लोग (अपाक्) नीच गति में (सन्तु) होवें, (येषाम्) जिनके (दुर्युजः) कठिनाई से जुतनेवाले [अति प्रबल] (अश्वाः) घोड़े (आयुयुज्रे) बाँध दिये गये [हठरा दिये गये] हैं। (इत्था) इसी प्रकार (प्राक्) उत्तम गति में (सन्तु) वे होवें, (ये) जो लोग (उपरे) निवृत्ति [विषयों के त्याग] में (दावने) दान के लिये हैं, (यत्र) जिस [दान] में (पुरूणि) बहुत से (वयुनानि) कर्म और (भोजनानि) पालनसाधन धन आदि हैं ॥७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :७−(एव) एवम् (एव) अवधारणे (अपाक्) अप+अञ्चु गतौ-क्विन्, यथा भवति तथा। अधोगतौ (अपरे) अन्ये वेदविरोधिनः (सन्तु) (दूढ्यः) दुर्धियः। दुर्बुद्धयः। (अश्वाः) तुरङ्गाः (येषाम्) (दुर्युजः) युज संयमने-क्विन्। दुर्योजनीयाः। अतिप्रबलाः (आयुयुज्रे) युज संयमने-कर्मणि लिट्। सम्यग् बद्धाः स्थितिं प्राप्ता बभूवुः (इत्था) अनेन प्रकारेण (ये) (प्राक्) प्रकृष्टगमने (उपरे) उप+रमतेर्ड प्रत्ययः। उपरतौ निवृत्तौ। विषयत्यागे (सन्ति) (दावने) ददातेः-वनिप्। दानाय (पुरूणि) बहूनि (यत्र) यस्मिन् दाने (वयुनानि) कर्माणि (भोजना) भोजनानि। पालनसाधनानि धनानि-निघ० २।१ ॥