vedyog.net

In English:

Seer : | Devta : prajaapatirindro vaa | Metre : anuShTup | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : uShTraa yasya pravaahaNo vadhuumanto dvirdasha. varShmaa rathasya ni jihiiDate diva iiShamaaNaa upaspRRishaH . 2.

Component Words :
uShTraaH . yasya . pravaahaNaH . vadhuumantaH . dvirdasha . varShmaa . rathasya . ni . jihiiDate . divaH . iiShamaaNaaH . upaspRRishaH .127.2.

---

In Hindi:

ऋषि : | देवता : प्रजापतिरिन्द्रो वा | छन्द : पथ्या बृहती | स्वर :

विषय : राजा के धर्म का उपदेश।

पदपाठ : उष्ट्रा॒: । यस्य॑ । प्रवा॒हण॑: । व॒धूम॑न्त: । द्वि॒र्दश॑ ॥ व॒र्ष्मा । रथ॑स्य॒ । नि । जि॑हीडते । दि॒व: । ई॒षमा॑णा: । उप॒स्पृश॑: ॥१२७.२॥

पदार्थ : (यस्य) जिस [राजा] के (रथस्य) रथ के (प्रवाहणः) ले चलनेवाले, (ईषमाणाः) शीघ्रगामी, (उपस्पृशः) जुते हुए, (वधूमन्तः) ऊँटनियों सहित, (द्विर्दश) दो बार दस (उष्ट्राः) ऊँट (दिवः) उन्मत्त मनुष्य के (वर्ष्मा=वर्ष्माणम्) ऊँचे पद का (नि जिहीडते) अपमान करते रहते हैं ॥२॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :२−(उष्ट्राः) उषिकुशिभ्यां कित्। उ० ४।१६२। उष दाहे; वधे च-ष्ट्रन् कित्। पशुभेदाः (यस्य) राज्ञः (प्रवाहणः) वह प्रापणे-णिच् कनिन् वाहकाः (वधूमन्तः) उष्ट्रीसहिताः (द्विर्दश) द्विवारं दश। विंशतिम् (वर्ष्मा) अ० ३।४।२। वृष प्रजननैश्ययोः-मनिन्। सुपां सुलुक्०। पा० ७।१।३९। द्वितीयास्थाने सुः। वर्ष्माणम्। उच्चपदम् (रथस्य) यानस्य (नि) नितराम् (जिहीडते) अ० ४।३२।। हेडृ अनादरे क्रोधे च तिरस्कुर्वन्ति (दिवः) दिवु मदे-क्विप्। उन्मत्तस्य (ईषमाणाः) ईष गतौ-शानच्। शीघ्रगामिनः (उपस्पृशः) उपस्पृष्टाः। योजिताः ॥

---