Atharvaveda / 20 / 128 / 13
त्वं वृ॑षा॒क्षुं म॑घव॒न्नम्रं॑ म॒र्याकरो॒ रविः॑। त्वं रौ॑हि॒णं व्या᳡स्यो॒ वि वृ॒त्रस्याभि॑न॒च्छिरः॑ ॥ 13॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 128 | Paryay : | Mantra No : 13
In English:
Seer : | Devta : prajaapatirindro vaa | Metre : bhuriktriShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tva.m vRRiShaakShu.m maghavannamra.m maryaakaro raviH. tva.m rauhiNa.m vyaa᳡syo vi vRRitrasyaabhinachChiraH . 13.
Component Words : tvam . vRRiShaa . akShum . maghavan . namram . marya . aakaraH . raviH . tvam . rauhiNam . vyaasyaH . vi . vRRitrasya . abhinat . shiraH .128.13.
In Hindi:
ऋषि : | देवता : प्रजापतिरिन्द्रो वा | छन्द : विराडार्ष्यनुष्टुप् | स्वर :
विषय : मनुष्य के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : त्वम् । वृ॑षा । अ॒क्षुम् । म॑घव॒न् । नम्र॑म् । म॒र्य । आक॒र: । रवि॑: ॥ त्वम् । रौ॑हि॒णम् । व्या॑स्य॒: । वि । वृ॒त्रस्य॑ । अभि॑न॒त् । शिर॑: ॥१२८.१३॥
पदार्थ : (मघवन्) हे धनवान् (मर्य) मनुष्य ! (त्वम) तूने (वृषा) बलवान् और (रविः) सूर्य [के समान प्रतापी] होकर (अक्षुम्) व्यापनशील [चतुर] (नम्रम्) नम्र [विनीत] पुरुष को (आकरः) आवाहन किया है। (त्वम्) तूने (रौहिणम्) मेघ [के समान अन्धकार फैलानेवाले पुरुष] को (व्यास्यः) फैंक गिराया है और (वृत्रस्य) शत्रु के (शिरः) शिर को (वि अभिनत्) तोड़ दिया है ॥१३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१३−(त्वम्) (वृषा) बलवान् (अक्षुम्) अ० ९।३।८। अक्षू व्याप्तौ-उप्रत्ययः। व्यापनशीलं प्रवीणम् (मघवन्) धनवन् (नम्रम्) विनीतं पुरुषम् (मर्य) हे मनुष्य (आकरः) आ-अकरः। आङ्+डुकृञ् आह्वाने-लुङ्। आहूतवानसि (रविः) सूर्यवत्प्रतापी सन् (त्वम्) (रौहिणम्) अथ० २०।३४।१३। मेघमिवान्धकारकरं दुष्टम् (व्यास्यः) असु क्षेपे-लुङ्। प्रक्षिप्तवानसि (वि) पृथग्भावे (वृत्रस्य) शत्रुः (अभिनत्) अभिदः। भिन्नवानसि (शिरः) ॥