Atharvaveda / 20 / 137 / 9
अध॑ द्र॒प्सो अं॑शु॒मत्या॑ उ॒पस्थेऽधा॑रयत्त॒न्वं᳡ तित्विषा॒णः। विशो॒ अदे॑वीर॒भ्या॒चर॑न्ती॒र्बृह॒स्पति॑ना यु॒जेन्द्रः॑ ससाहे ॥ 9॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 137 | Paryay : | Mantra No : 9
In English:
Seer : tirashchiiraa~Ngiraso dyutaano vaa | Devta : indraabRRihaspatiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : adha drapso a.mshumatyaa upasthe.adhaarayattanva.m᳡ titviShaaNaH. visho adeviirabhyaacharantiirbRRihaspatinaa yujendraH sasaahe . 9.
Component Words : adha . drapsaH . a.mshu.amatyaaH . upa.asthe . adhaarayat . tanvam . titviShaaNaH . vishaH . adeviiH . abhi . aa.acharantiiH . bRRihaspata.Ninaa . yujaa . indraH . sasahe .137.9.
In Hindi:
ऋषि : तिरश्चीराङ्गिरसो द्युतानो वा | देवता : इन्द्राबृहस्पतिः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : राजा और प्रजा के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : अध॑ । द्र॒प्स: । अं॒शु॒ऽमत्या॑: । उ॒पऽस्थे॑ । अधा॑रयत् । त॒न्व॑म् । ति॒त्वि॒षा॒ण: ॥ विश॑: । अदे॑वी: । अ॒भि । आ॒ऽचर॑न्ती: । बृह॒स्पति॑ना ॥ यु॒जा । इन्द्र॑: । स॒स॒हे॒ ॥१३७.९॥
पदार्थ : (अध) फिर (तित्विषाणः) भड़कीले (द्रप्सः) घमण्डी ने (अंशुमत्याः) विभागवाली [सीमावाली नदी] के (उपस्थे) समीप में (तन्वम्) अपने शरीर को (अधारयत्) पुष्ट किया। [तव] (युजा) अपने मित्र, (बृहस्पतिना) बृहस्पति [बड़ी विद्याओं के स्वामी] के साथ (इन्द्रः) इन्द्र [बड़े प्रतापी राजा] ने (अभि) सब ओर (आचरन्तीः) घूमती हुई, (अदेवीः) कुव्यवहारवाली (विशः) प्रजाओं को (ससाहे) जीत लिया ॥९॥"
भावार्थ : टिप्पणी :९−(अव) अथ (द्रप्सः) म० ७। अभिमानी (अंशुमत्याः) म० ७। विभागवत्या नद्याः (उपस्थे) समीपे (अधारयत्) अपोषयत् (तन्वम्) स्वशरीरम् (तित्विषाणः) त्विष दीप्तौ-कानच्। दीप्यमानः (विशः) प्रजाः। शत्रुसेनाः (अदेवीः) कुव्यवहारवतीः (अभि) सर्वतः (आचरन्तीः) विचरन्तीः (बृहस्पतिना) बृहतीनां महतीनां विद्यानां स्वामिना (युजा) सहायेन (इन्द्रः) परमैश्वर्यवान् राजा (ससाहे) षह अभिभवे-लिट्। अभिबभूव ॥