Atharvaveda / 20 / 143 / 8
मधु॑मती॒रोष॑धी॒र्द्याव॒ आपो॒ मधु॑मन्नो भवत्व॒न्तरि॑क्षम्। क्षेत्र॑स्य॒ पति॒र्मधु॑मान्नो अ॒स्त्वरि॑ष्यन्तो॒ अन्वे॑नं चरेम ॥ 8॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 143 | Paryay : | Mantra No : 8
In English:
Seer : vaamadevaH, medhyaatithiH | Devta : ashvinau | Metre : upariShTaadviraaDbRRihatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : madhumatiiroShadhiirdyaava aapo madhumanno bhavatvantarikSham. kShetrasya patirmadhumaanno astvariShyanto anvena.m charema . 8.
Component Words : madhu.amatiiH . oShadhiiH . dyaavaH . aapaH . madhu.amat . naH . bhavatu . antarikSham . kShetrasya . patiH . madhu.amaanaH . naH . astu . ariShyantaH . anu . enam . charema .143.8.
In Hindi:
ऋषि : वामदेवः, मेध्यातिथिः | देवता : अश्विनौ | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : खेती के काम का उपदेश।
पदपाठ : मधु॑ऽमती: । ओष॑धी: । द्याव॑: । आप॑: । मधु॑ऽमत् । न॒: । भ॒व॒तु॒ । अ॒न्तरि॑क्षम् ॥ क्षेत्र॑स्य । पति॑: । मधु॑ऽमान: । न॒: । अ॒स्तु॒ । अरि॑ष्यन्त: । अनु॑ । ए॒न॒म् । च॒रे॒म॒ ॥१४३.८॥
पदार्थ : (नः) हमारे लिये (ओषधीः) ओषधियाँ [चावल जौ आदि अन्न], (द्यावः) सूर्य आदि के प्रकाश, (आपः) जल [मेह, कूएँ, नदी आदि के] (मधुमतीः) मधुर आदि गुणवाले [होवें], (अन्तरिक्षम्) आकाश (मधुमत्) मधुर आदि गुणवाला (भवतु) होवे। (क्षेत्रस्य पतिः) खेत का स्वामी [किसान] (नः) हमारे लिये (मधुमान्) मधुर आदि गुणवाला (अस्तु) होवे, (अरिष्यन्तः) बिना कष्ट उठाये हुए हम (एनम् अनु) इस [किसान] के पीछे-पीछे (चरेम) चलें ॥८॥"
भावार्थ : टिप्पणी :यह मन्त्र ऋग्वेद में है-४।७।३ ॥ ८−(मधुमतीः) मधुमत्यः। मधुरादिगुणयुक्ताः (ओषधीः) ओषध्यः। व्रीहियवादिभोज्यपदार्थाः (द्यावः) सूर्यादिप्रकाशाः (आपः) मेघकूपनद्यादिजलानि (मधुमत्) मधुरादिगुणयुक्तम् (नः) अस्मभ्यम् (भवतु) (अन्तरिक्षम्) आकाशम् (क्षेत्रस्य) शस्याद्युत्पत्तिस्थानस्य (पतिः) स्वामी। कृषाणः (मधुमान्) मधुरादिगुणयुक्तः (नः) अस्मभ्यम् (अस्तु) (अरिष्यन्तः) रिष हिंसायाम्-शतृ, नञ्समासः। हिंसां न प्राप्नुवन्तः (अनु) अनुसृत्य (एनम्) क्षेत्रपतिम् (चरेम) गच्छेम ॥