vedyog.net

In English:

Seer : suhastyo ghauSheyaH | Devta : ashvinau | Metre : nichRRijjagatii | Tone : niShaadaH

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready

Verse : praataryuja.m naasatyaadhi tiShThathaH praataryaavaaNa.m madhuvaahana.m ratham . visho yena gachChatho yajvariirnaraa kiireshchidyaj~na.m hotRRimantamashvinaa .

Component Words :
praataH.ayujam . naasatyaa . adhi . tiShThathaH . praataH.ayaavaanam . madhu.avaahanam . ratham . vishaH . yena . gachChataH . yajvariiH . naraa . kiireH . chit . yaj~nam . hotRRi.amantam . ashvinaa . 10.41.2

---

In Hindi:

ऋषि : सुहस्त्यो घौषेयः | देवता : अश्विनौ | छन्द : निचृज्जगती | स्वर : निषादः

विषय :

पदपाठ : प्रा॒तः॒ऽयुज॑म् । ना॒स॒त्या॒ । अधि॑ । ति॒ष्ठ॒थः॒ । प्रा॒तः॒ऽयावा॑नम् । म॒धु॒ऽवाह॑नम् । रथ॑म् । विशः॑ । येन॑ । गच्छ॑तः । यज्व॑रीः । न॒रा॒ । की॒रेः । चि॒त् । य॒ज्ञम् । होतृ॑ऽमन्तम् । अ॒श्वि॒ना॒ ॥ १०.४१.२

पदार्थ : (नासत्या) हे नासिका में होनेवाले (नरा) शरीर के नेता (अश्विना) शीघ्रगामी प्राण-अपानो ! (प्रातर्यावाणम्) प्रातःकाल के समान शुभगतिवाले (मधुवाहनम्) माधुर्य प्राप्त करानेवाले (रथम्) रमणीय मोक्ष को (अधितिष्ठथः) स्वानुकूल कराते हो (येन यज्वरीः-विशः-गच्छथः) जिस को लक्ष्य करके अध्यात्मयाजी मनुष्यप्रजाओं को तुम प्राप्त होते हो (कीरेः-होतृमन्तं यज्ञं चित्) स्तुतिकर्त्ता आत्मावाले अध्यात्मयज्ञ को प्राप्त होते हो ॥२॥

भावार्थ : नासिका के प्राण और अपान-श्वास और प्रश्वास, प्राणायाम के ढंग से प्रातः चलाने से मधुरता प्राप्त करानेवाले मोक्ष की ओर ले जाते हैं। अध्यात्मयज्ञ करनेवाली प्रजाओं को यथार्थरूप से प्राप्त होते हैं-कार्य करते हैं। स्तुतिकर्त्ता आत्मा के अध्यात्मयज्ञ को भली-भाँति चलाते हैं ॥२॥

---

In Sanskrit:

ऋषि : सुहस्त्यो घौषेयः | देवता : अश्विनौ | छन्द : निचृज्जगती | स्वर : निषादः

पदपाठ : प्रा॒तः॒ऽयुज॑म् । ना॒स॒त्या॒ । अधि॑ । ति॒ष्ठ॒थः॒ । प्रा॒तः॒ऽयावा॑नम् । म॒धु॒ऽवाह॑नम् । रथ॑म् । विशः॑ । येन॑ । गच्छ॑तः । यज्व॑रीः । न॒रा॒ । की॒रेः । चि॒त् । य॒ज्ञम् । होतृ॑ऽमन्तम् । अ॒श्वि॒ना॒ ॥ १०.४१.२

भावार्थ :