Rigveda / 10 / 64 / 10
उ॒त मा॒ता बृ॑हद्दि॒वा शृ॑णोतु न॒स्त्वष्टा॑ दे॒वेभि॒र्जनि॑भिः पि॒ता वच॑: । ऋ॒भु॒क्षा वाजो॒ रथ॒स्पति॒र्भगो॑ र॒ण्वः शंस॑: शशमा॒नस्य॑ पातु नः ॥
Veda : Rigveda | Mandal : 10 | Sukta : 64 | Mantra No : 10
In English:
Seer : gayaH plaataH | Devta : vishvedevaa: | Metre : nichRRijjagatii | Tone : niShaadaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready
Verse : uta maataa bRRihaddivaa shRRiNotu nastvaShTaa devebhirjanibhiH pitaa vachaH . RRIbhukShaa vaajo rathaspatirbhago raNvaH sha.msaH shashamaanasya paatu naH .
Component Words : uta . maataa . bRRihat.adivaa . shRRiNotu . naH . tvaShTaa . devebhiH . jani.abhiH . pitaa . vachaH . RRIbhukShaaH . vaajaH . rathaH.apatiH . bhagaH . raNvaH . sha.msaH . shashamaanasya . paatu . naH . 10.64.10
In Hindi:
ऋषि : गयः प्लातः | देवता : विश्वेदेवा: | छन्द : निचृज्जगती | स्वर : निषादः
विषय :
पदपाठ : उ॒त । मा॒ता । बृ॒ह॒त्ऽदि॒वा । शृ॒णो॒तु॒ । नः॒ । त्वष्टा॑ । दे॒वेभिः॑ । जनि॑ऽभिः । पिता॑ । वचः॑ । ऋ॒भु॒क्षाः । वाजः॑ । रथः॒ऽपतिः॑ । भगः॑ । र॒ण्वः । शंसः॑ । श॒श॒मा॒नस्य॑ । पा॒तु॒ । नः॒ ॥ १०.६४.१०
पदार्थ : (उत) और (बृहद्दिवा) महती दीप्तिवाला (जनिभिः) अपनी उत्पादन शक्तियों द्वारा (माता) जगत् का निर्माणकर्त्ता (त्वष्टा पिता) कर्मानुरूप शरीररचयिता पिता परमात्मा (नः-वचः शृणोतु) हमारे प्रार्थनावचन को सुने-स्वीकार करे (ऋभुक्षाः) ऋभुओं-मेधावी जनों को बसानेवाला (वाजः) बलवान् (रथस्पतिः) रमणीय मोक्ष का स्वामी-मोक्षदाता (भगः) भजनीय (रण्वः) रमणीय (शशमानस्य शंसः) प्रशंसमान-स्तुति करनेवाले का स्तुति करने योग्य (नः पातु) हमारी रक्षा करे ॥१०॥
भावार्थ : परमात्मा अपनी उत्पादनशक्तियों द्वारा जगत् की माता और पिता है। वह कर्मानुसार शरीर का निर्माण करता है। मेधावी जनों को बसाने वाला, स्तुति करनेवालों का स्तुतियोग्य मोक्षदाता है ॥१०॥
In Sanskrit:
ऋषि : गयः प्लातः | देवता : विश्वेदेवा: | छन्द : निचृज्जगती | स्वर : निषादः
पदपाठ : उ॒त । मा॒ता । बृ॒ह॒त्ऽदि॒वा । शृ॒णो॒तु॒ । नः॒ । त्वष्टा॑ । दे॒वेभिः॑ । जनि॑ऽभिः । पिता॑ । वचः॑ । ऋ॒भु॒क्षाः । वाजः॑ । रथः॒ऽपतिः॑ । भगः॑ । र॒ण्वः । शंसः॑ । श॒श॒मा॒नस्य॑ । पा॒तु॒ । नः॒ ॥ १०.६४.१०
भावार्थ :