Atharvaveda / 1 / 23 / 2
कि॒लासं॑ च पलि॒तं च॒ निरि॒तो ना॑शया॒ पृष॑त्। आ त्वा॒ स्वो वि॑शतां॒ वर्णः॒ परा॑ शु॒क्लानि॑ पातय ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 1 | Sukta : 23 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : atharvaa | Devta : asiknii vanaspatiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : kilaasa.m cha palita.m cha nirito naashayaa pRRiShat. aa tvaa svo vishataa.m varNaH paraa shuklaani paataya . 2.
Component Words : .Nkilaasam . cha . palitam . cha . niH . itaH . naashaya . pRRiShat . aa . tvaa . svaH . vishataam . varNaH . paraa . shuklaani . paataya .
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : असिक्नी वनस्पतिः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : महारोग के नाश के लिये उपदेश।
पदपाठ : कि॒लास॑म् । च॒ । प॒लि॒तम् । च॒ । नि: । इ॒त: । ना॒श॒य॒ । पृष॑त् । आ । त्वा॒ । स्व: । वि॒श॒ता॒म् । वर्ण॑: । परा॑ । शु॒क्लानि॑ । पा॒त॒य॒ ॥
पदार्थ : [हे ओषधि !] (इतः) इस पुरुष से (किलासम्) रूप बिगाड़नेवाले कुष्ठ आदि रोग को (च) और (पलितम्) शरीर के श्वेतपन (च) और (पृषत्) विकृत चिह्न को (निर्णाशय) निरन्तर नाश कर दे। (स्वः वर्णः) [रोग का] अपना रंग (त्वाम्) तुझमें [ओषधि में] (आविशताम्) प्रविष्ट हो जाय और (शुक्लानि) [उसके] श्वेत चिह्नों को (परा पातय) दूर गिरा दे ॥२॥"
भावार्थ : सद्वैद्य की उत्तम ओषधि से रोगी के शरीर का बिगड़ा हुआ रूप फिर यथापूर्व सुन्दर रुचिर और मनोहर हो जाता है ॥२॥
टिप्पणी :२−किलासम्। म० १। वर्णविकारकरं कुष्ठादिरोगम्। पलितम्। म० १। शरीरश्वेततारोगम्। निर्। निरन्तरम्। इतः। अस्मात् पुरुषात्। नाशय। णश अदर्शने−णिच्। विनष्टं कुरु, घातय। पृषत्। वर्तमाने पृषद्बृहन्महत्०। उ० २।८४। पृष सेके हिंसने च−अति। विकृतचिह्नम्। त्वा। त्वाम्। ओषधिम्। स्वः। स्वन शब्दे−ड। स्वकीयः आत्मीयः। आ+विशताम्। प्रविशतां, व्याप्नोतु। वर्णः। १।२२।१। रूपम्। शुक्लानि। ऋज्रेन्द्राग्रवज्र०। उ० २।२८। इति शुच शौचे−रन्। रस्य लः। श्वेतानि श्वेतानि सितानि चिह्नानि। परा+पातय। पत, णिच्। दूरं प्रेरय ॥