vedyog.net

In English:

Seer : a~NgiraaH | Devta : jaatavedaa agniH | Metre : triShTup | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : aa suShvayantii yajate upaake uShaasaanaktaa sadataa.m ni yonau. divye yoShaNe bRRihatii surukme adhi shriya.m shukrapisha.m dadhaane . 6.

Component Words :
aa . susvayantii iti . yajate iti . upaake iti . uShasaanaktaa . sadataam . ni . yonau . divye iti . yoShaNa iti . bRRihatii iti . surukme iti su.arukme . adhi . shriyam . shukra.apisham . dadhaane iti .12.6.

---

In Hindi:

ऋषि : अङ्गिराः | देवता : जातवेदा अग्निः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :

विषय : मनुष्य की उन्नति का उपदेश।

पदपाठ : आ । सु॒स्वय॑न्ती॒ इति॑ । य॒ज॒ते इति॑ । उ॒पाके॒ इति॑ । उ॒षसा॒नक्ता॑ । स॒द॒ता॒म् । नि । योनौ॑ । दि॒व्ये इति॑ । योष॑ण॒ इति॑ । बृ॒ह॒ती इति॑ । सु॒रु॒क्मे इति॑ सु॒ऽरु॒क्मे । अधि॑ । श्रिय॑म् । शु॒क्र॒ऽपिश॑म् । दधा॑ने॒ इति॑ ॥१२.६॥

पदार्थ : (सुष्वयन्ती=सुसुअयन्त्यौ) अति सुन्दरता से चलती हुयी, (यञ्जते) संगति योग्य, (उपाके) पास पास रहनेवाली, (दिव्ये) दिव्य गुणवाली, (योपणे) सेवा योग्य, (बृहती) वृद्धि करनेवाली, (सुरुक्मे) सुन्दर शोभावाली, (शुक्रपिशम्) शुद्ध रूप युक्त (श्रियम्) सेवनीय श्री को (अधि) अधिक (दधाने) धारण करनेवाली (उषासानक्ता) रात और प्रभात वेलायें [दिन और रात] (योनौ) हमारे घर में (नि) नित्य (आ सदताम्) आवें ॥६॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :६−(सुष्वयन्ती) सु+सु+अय गतौ−शतृ, ङीप्। अत्यन्तं सुष्ठु अयन्त्यौ। आसुष्वयन्ती... सेष्मीयमाणे इति वा सुष्वापयन्त्याविति वा−निरु० ८।११। (यजते) यज−अतच्। यष्टव्ये। संगतव्ये (उपाके) उप+अक गतौ−पचाद्यच्। सन्निहिते−अन्तिकनाम−निघ० २।१६। (उषासानक्ता) उषः किच्च। उ० ४।२३४। इति उष दाहे−असि, यद्वा उच्छी विवासे वा वश कान्तौ−असि। उषाः कस्मादुच्छतीति सत्या रात्रेरपरः कालः−निरु० २।१८। नज व्रीडायाम् क्तः। नक्तं रात्रिः। उषाश्च नक्तं च द्वन्द्वे। उषासोषसः। पा० ६।३।३१। इति उषासादेशः। द्विवचनस्याकारः। अहोरात्रे (आसदताम्) आ सीदताम्। आगच्छताम् (नि) नित्यम् (योनौ) गृहे−निघ० ३।४। (दिव्ये) दिव्यस्वरूपे (योषणे) युष सेवने−ल्यु। सेव्ये (बृहती) महत्यौ (सुरुक्मे) सुरोचने (अधि) अधिकम् (श्रियम्) शोभां लक्ष्मीं वा (शुक्रपिशम्) पिश अवयवे−क्विप्। शुक्रपिशम्... शुक्रपेशसम्... शुक्रं शोचतेर्ज्वलतिकर्मणः। पेश इति रूपनाम पिंशतेर्विपिशितं भवति−निरु० ८।११। शुद्धरूपयुक्ताम् (दधाने) धारयन्त्यौ ॥

---