Atharvaveda / 5 / 27 / 9
दैवा॒ होता॑र ऊ॒र्ध्वम॑ध्व॒रं नो॒ऽग्नेर्जि॒ह्वया॒भि गृ॑णत गृ॒णता॑ नः॒ स्वि॑ष्टये। ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्हिरेदं स॑दन्ता॒मिडा॒ सर॑स्वती म॒ही भार॑ती गृणा॒ना ॥ 9॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 27 | Paryay : | Mantra No : 9
In English:
Seer : brahmaa | Devta : iLaa, sarasvatii, bhaaratii | Metre : ShaTpadaa anuShTubgarbhaa paraatijagatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : daivaa hotaara uurdhvamadhvara.m no.agnerjihvayaabhi gRRiNata gRRiNataa naH sviShTaye. tisro deviirbarhireda.m sadantaamiDaa sarasvatii mahii bhaaratii gRRiNaanaa . 9.
Component Words : daivaaH . hotaaraH . uurdhvam.N . adhvaram . naH . agneH . jihvayaa . abhi .gRRiNata . gRRiNata . naH . su.aiShTaye . tisraH . deviiH . barhiH . aa . idam . sadantaam . iDaa . sarasvatii. mahii . bhaaratii . gRRiNaanaa .27.9.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : इळा, सरस्वती, भारती | छन्द : षट्पदा अनुष्टुब्गर्भा परातिजगती | स्वर :
विषय : पुरुषार्थ का उपदेश।
पदपाठ : दैवा॑: । होता॑र: । ऊ॒र्ध्वम् । अ॒ध्व॒रम् । न॒: । अ॒ग्ने: । जि॒ह्वया॑ । अ॒भि ।गृ॒ण॒त॒ । गृ॒णत॑ । न॒: । सुऽइ॑ष्टये । ति॒स्र: । दे॒वी: । ब॒र्हि: । आ । इ॒दम् । स॒द॒न्ता॒म् । इडा॑ । सर॑स्वती। म॒ही । भार॑ती । गृ॒णा॒ना ॥२७.९॥
पदार्थ : (दैवाः) विद्वानों में रहनेवाले विद्वान् (होतारः) हे दानशील पुरुषो ! (नः) हमारे (ऊर्ध्वम्) ऊँचे (अध्वरम्) अकुटिल व्यवहार को (अग्नेः) [शारीरिक और बाह्य] तेज की (जिह्वया) जय से (नः) हमारे (स्विष्टये) अच्छे समागम के लिये (अभि) अच्छे प्रकार (गृणत) वर्णन करो और (गृणत) वर्णन करो। (तिस्रः) तीनों (देवीः) देवियाँ (महती) विशाल गुणवाली (गृणाना) उपदेश करती हुई (इडा) स्तुतियोग्य नीति, (सरस्वती) विज्ञानवती बुद्धि और (भारती) पोषण करनेवाली विद्या (इदम्) इस (बर्हिः) बढ़े हुए कर्म में (आ सदन्ताम्) आवें ॥९॥"
भावार्थ : टिप्पणी :९−(दैवाः) देव−अञ्। देवेषु विद्वत्सु भवाः। विद्वांसः (होतारः) सुखस्य दातारः (ऊर्ध्वम्) उन्नतम् (अध्वरम्) न+ध्वृ−अच्। अकुटिलं व्यवहारम् (नः) अस्माकम् (अग्नेः) शारीरिकस्य बाह्यस्य तेजसः [जिह्वया] अ० १।१०।३। जि जये−वन् हुक् च। जयेन (अभि) सर्वतः (गृणत गृणत) नित्यं गृणीत वर्णयत (नः) अस्माकम् (स्विष्टये) यज−क्तिन्। शोभनाय समागमाय (मही) महती। विशालगुणवती (गृणाना) उपदिशन्ती। अन्यद् यथा, अ० ५।१२८। (तिस्रः) त्रिसंख्याकाः (देवीः) देव्यः। दीप्यमानाः (बर्हिः) प्रवृद्धं कर्म (आसदन्ताम्) आगच्छन्तु (इडा) स्तुत्या नीतिः (सरस्वती) विज्ञानवती प्रज्ञा (भारती) पोषयित्री विद्या ॥ सब विद्वान् मनुष्य उत्तम-उत्तम नीति, बुद्धि और अनेक व्यावहारिक विद्यायें प्राप्त करके परस्पर वृद्धि करें ॥