Atharvaveda / 6 / 15 / 3
यथा॒ सोम॒ ओष॑धीनामुत्त॒मो ह॒विषां॑ कृ॒तः। त॒लाशा॑ वृ॒क्षाना॑मिवा॒हं भू॑यासमुत्त॒मः ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 15 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : uddaalak | Devta : vanaspatiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yathaa soma oShadhiinaamuttamo haviShaa.m kRRitaH. talaashaa vRRikShaanaamivaaha.m bhuuyaasamuttamaH . 3.
Component Words : yathaa . somaH . oShadhiinaam . ut.atamaH . haviShaam . kRRitaH . talaashaa . vRRikShaaNaam.aiva . aham . bhuuyaasam . ut.atamaH .15.3.
In Hindi:
ऋषि : उद्दालक | देवता : वनस्पतिः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : उत्तम गुणों की प्राप्ति का उपदेश।
पदपाठ : यथा॑ । सोम॑: । ओष॑धीनाम् । उ॒त्ऽत॒म: । ह॒विषा॑म् । कृ॒त: । त॒लाशा॑ । वृ॒क्षाणा॑म्ऽइव । अ॒हम् । भू॒या॒स॒म् । उ॒त्ऽत॒म: ॥१५.३॥
पदार्थ : (यथा) जैसे (सोमः) अमृत [अन्न वा सोम लता] (ओषधीनाम्) तापनाशक ओषधियों और (हविषाम्) ग्राह्य पदार्थों में (उत्तमः) उत्तम (कृतः) बनाया गया है। और (वृक्षाणाम् इव) जैसे उत्तम पदार्थों में (तलाशा) आश्रय प्राप्त करनेवाली लक्ष्मी है, [वैसे ही] (अहम्) मैं (उत्तम) उत्तम (भूयासम्) हो जाऊँ ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(यथा) येन प्रकारेण (सोमः) अमृतमन्नं सोमलता वा (ओषधीनाम्) तापनाशकपदार्थानाम् (उत्तमः) श्रेष्ठः (हविषाम्) ग्राह्यवस्तूनाम् (कृतः) निर्मितः (तलाशा) तलमाधारम् अश्नुते। तल+अशू व्याप्तौ−अच्, टाप्। आधारव्यापयित्री लक्ष्मीः (वृक्षाणाम्) वरणीयानां मध्ये (अहम्) (भूयासम्) (उत्तमः) ॥