Atharvaveda / 6 / 138 / 2
क्ली॒बं कृ॑ध्योप॒शिन॒मथो॑ कुरी॒रिणं॑ कृधि। अथा॒स्येन्द्रो॒ ग्राव॑भ्यामु॒भे भि॑नत्त्वा॒ण्ड्यौ᳡ ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 138 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : atharvaa | Devta : nitatniivanaspatiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : kliiba.m kRRidhyopashinamatho kuriiriNa.m kRRidhi. athaasyendro graavabhyaamubhe bhinattvaaNDyau᳡ . 2.
Component Words : kliibam . kRRidhi . opashinam . atho iti . kuriiriNam . kRRidhi . atha . asya . indraH . graava.abhyaam . ubhe iti . bhinattu . aaNDyau᳡ .138.2.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : नितत्नीवनस्पतिः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : निर्बलता हटाने का उपदेश।
पदपाठ : क्ली॒बम् । कृ॒धि॒ । ओ॒प॒शिन॑म् । अथो॒ इति॑ । कु॒री॒रिण॑म् । कृ॒धि॒ । अथ॑ । अ॒स्य॒ । इन्द्र॑: । ग्राव॑ऽभ्याम् । उ॒भे इति॑ । भि॒न॒त्तु॒ । आ॒ण्ड्यौ᳡ ॥१३८.२॥
पदार्थ : (क्लीबम्) बलहीन पुरुष को (ओपशिनम्) उपयोगी (कृधि) बना, (अथो) और भी (कुरीरिणम्) कर्मकारी (कृधि) बना। (अथ) और (इन्द्रः) बड़े ऐश्वर्यवाले वैद्य आप (ग्रावभ्याम्) पत्थर समान दो दृढ शस्त्रों से (अस्य) इस [रोगी] के (उभे) दोनों (आण्ड्यौ) आण्डी [वा अण्डिनी, दोनों अण्डकोश के रोग] को (भिनत्तु) छेदे ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(क्लीबम्) म० १। निर्बलम् (कृधि) कुरु (ओपशिनम्) म० १। समन्तादुपयोगिनम् (अथो) अपि च (कुरीरिणम्) अ० ५।३१।२। कृञ उच्च। उ० ४।३३। डुकृञ् करणे−ईरन्, तत इनि। कर्मवन्तम् (अथ) पुनः (अस्य) रोगिणः (इन्द्रः) परमैश्वर्यवान् वैद्यः (ग्रावभ्याम्) अ० ३।१०।५। पाषाणवद् दृढाभ्यां शस्त्राभ्याम् (उभे) द्वे (भिनत्तु) छिनत्तु (आण्ड्यौ) अण्ड−अण्, ङीप्। अण्डकोशभवौ। आण्डीरोगौ ॥