Atharvaveda / 6 / 142 / 1
उच्छ्र॑यस्व ब॒हुर्भ॑व॒ स्वेन॒ मह॑सा यव। मृ॑णी॒हि विश्वा॒ पात्रा॑णि॒ मा त्वा॑ दि॒व्याशनि॑र्वधीत् ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 142 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : vishvaamitr | Devta : vaayuH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : uchChrayasva bahurbhava svena mahasaa yava. mRRiNiihi vishvaa paatraaNi maa tvaa divyaashanirvadhiit . 1.
Component Words : ut . shrayasva . bahuH . bhava . svena . mahasaa . yava . mRRiNiihi . vishvaa . paatraaNi . maa . tvaa . divyaa . ashaniH . vadhiit .142.1.
In Hindi:
ऋषि : विश्वामित्र | देवता : वायुः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : अन्न की वृद्धि का उपदेश।
पदपाठ : उत् । श्र॒य॒स्व॒ । ब॒हु: । भ॒व॒ । स्वेन॑ । मह॑सा । य॒व॒ । मृ॒णी॒हि । विश्वा॑ । पात्रा॑णि । मा । त्वा॒ । दि॒व्या । अ॒शनि॑: । व॒धी॒त् ॥१४२.१॥
पदार्थ : (यव) हे जौ अन्न ! तू (स्वेन) अपने (महसा) बल से (उत् श्रयस्व) ऊँचा आश्रय ले और (बहुः) समृद्ध (भव) हो। (विश्वा) सब (पात्राणि) जिनसे रक्षा की जावे ऐसे राक्षसों [विघ्नों] को (मृणीहि) मार, (दिव्या) आकाशीय (अशनिः) बिजुली आदि उत्पात (त्वा) तुझको (मा वधीत्) नहीं नष्ट कर ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(उच्छ्रयस्व) उन्नतो भव (बहुः) बहि वृद्धौ−कु। प्रवृद्धः (भव) (स्वेन) आत्मीयेन (महसा) महत्त्वेन। रसादिना (यव) (मृणीहि) मॄ वधे। मारय (विश्वा) सर्वाणि (पात्राणि) सर्वधातुभ्यः ष्ट्रन्। उ० ४।१५९। इति पा रक्षणे−अपादाने ष्ट्रन्। पाति यस्मात्। रक्षांसि। विघ्नान् (त्वा) (दिव्या) दिवि आकाशे भवा (अशनिः) विद्युदाद्युत्पातः (मा वधीत्) मा हिंसीत् ॥