Atharvaveda / 9 / 9 / 7
अचि॑कित्वांश्चिकि॒तुष॑श्चि॒दत्र॑ क॒वीन्पृ॑च्छामि वि॒द्वनो॒ न वि॒द्वान्। वि यस्त॒स्तम्भ॒ षडि॒मा रजां॑स्य॒जस्य॑ रू॒पे किमपि॑ स्वि॒देक॑म् ॥ 7॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 9 | Paryay : | Mantra No : 7
In English:
Seer : brahmaa | Devta : vaamaH, aadityaH, adhyaatmam | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : achikitvaa.mshchikituShashchidatra kaviinpRRichChaami vidvano na vidvaan. vi yastastambha ShaDimaa rajaa.msyajasya ruupe kimapi svidekam . 7.
Component Words : achikitvaan . chikituShaH . chit . atra . kaviin . pRRichChaami . vidvanaH . na . vidvaan . vi . yaH . tastambha . ShaT . imaa . rajaa.msi . ajasya . ruupe . kim . api . svit . ekam .14.7.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : वामः, आदित्यः, अध्यात्मम् | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : जीवात्मा और परमात्मा के ज्ञान का उपदेश।
पदपाठ : अचि॑कित्वान् । चि॒कि॒तुष॑: । चि॒त् । अत्र॑ । क॒वीन् । पृ॒च्छा॒मि॒ । वि॒द्वन॑: । न । वि॒द्वान् । वि । य: । त॒स्तम्भ॑ । षट् । इ॒मा । रजां॑सि । अ॒जस्य॑ । रू॒पे । किम् । अपि॑ । स्वि॒त् । एक॑म् ॥१४.७॥
पदार्थ : (अचिकित्वान्) अज्ञानी मैं (चिकितुषः) ज्ञानवान् (कवीन्) बुद्धिमानों को (चित्) ही (अत्र) इस (ब्रह्म विषय) में (पृच्छामि) पूँछता हूँ, (विद्वान्) विद्वान् (विद्वनः) विद्वानों को (न) जैसे [पूँछता है] “(यः) जिस [परमेश्वर] ने (इमा) इन (षट्) छह [पूर्व, दक्षिण, पश्चिम, उत्तर और ऊपर नीचे] (रजांसि) लोकों को (वि) अनेक प्रकार (तस्तम्भ) थाँभा था, (अजस्य) [उस] जन्मरहित [परमेश्वर] के (रूपे) स्वरूप में (किम् स्वित्) कौन सा (अपि) निश्चय करके (एकम्) एक [सर्वव्यापक ब्रह्म था]”।अथवा “जिस [सूर्य] ने इन छह लोकों को थाँभा था, (अजस्य) [उस] चलनेवाले [सूर्य] के (रूपे) रूप [मण्डल] के भीतर कौन सा निश्चय करके एक [सर्वव्यापक ब्रह्म था]” ॥७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :७−(अचिकित्वान्) कित निवासे रोगापनयने ज्ञाने च-क्वसु। अविद्वान् (चिकितुषः) कित-क्वसु। विदुषः पुरुषान् (चित्) एव (अत्र) ब्रह्मविषये (कवीन्) मेधाविनः (पृच्छामि) अहं जिज्ञासे (विद्वनः) शीङ्क्रुशिरुहि०। उ० ४।११४। विद ज्ञाने-क्वनिप्। विदुषः पुरुषान् (न) इव (वि) विविधम् (यः) अजः (तस्तम्भ) स्तम्भितवान्। नियमितवान्। (षट्) पूर्वदक्षिणपश्चिमोत्तरोर्ध्वनीचानि (इमा) इमानि (रजांसि) लोकान्-निरु० ४।१९। (अजस्य) अजः=अजनः-निरु० १२।२९। अ० ९।५।१। जन्मरहितस्य परमेश्वरस्य। गतिशीलस्य सूर्यस्य। प्रकृतेर्जीवस्य वा−इति दयानन्दः (रूपे) स्वरूपे। मण्डले (किम्) अपि (स्वित्) (एकम्) इण्भीकापा०। उ० ३।४३। इण् गतौ-कन्। अद्वितीयं सर्वव्यापकं ब्रह्म ॥