Atharvaveda / 9 / 10 / 9
वि॒धुं द॑द्रा॒णं स॑लि॒लस्य॑ पृ॒ष्ठे युवा॑नं॒ सन्तं॑ पलि॒तो ज॑गार। दे॒वस्य॑ पश्य॒ काव्यं॑ महि॒त्वाद्य म॒मार॒ स ह्यः समा॑न ॥ 9॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 10 | Paryay : | Mantra No : 9
In English:
Seer : brahmaa | Devta : gauH, viraaT, adhyaatmam | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : vidhu.m dadraaNa.m salilasya pRRiShThe yuvaana.m santa.m palito jagaara. devasya pashya kaavya.m mahitvaadya mamaara sa hyaH samaana . 9.
Component Words : vi.adhum . dadraaNam . salilasya . pRRiShThe . yuvaanam . santam . palitaH . jagaara . devasya . pashya . kaavyam . mahi.atvaa . adya . mamaara . saH . hyaH . sam . aana .15.9.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : गौः, विराट्, अध्यात्मम् | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : जीवात्मा और परमात्मा के लक्षणों का उपदेश।
पदपाठ : वि॒ऽधुम् । द॒द्रा॒णम् । स॒लि॒लस्य॑ । पृ॒ष्ठे । युवा॑नम् । सन्त॑म् । प॒लि॒त: । ज॒गा॒र॒ । दे॒वस्य॑ । प॒श्य॒ । काव्य॑म् । म॒हि॒ऽत्वा । अ॒द्य । म॒मार॑ । स: । ह्य: । सम् । आ॒न॒ ॥१५.९॥
पदार्थ : (सलिलस्य) समुद्र की (पृष्ठे) पीठ पर (सन्तम्) वर्तमान, (विधुम्) काम करनेवाले, (दद्राणम्) टेढ़े चलनेवाले (युवानम्) बलवान् पुरुष को (पलितः) पालनकर्ता [परमेश्वर] (जगार) निगल गया। (देवस्य) दिव्यगुणवाले [परमेश्वर] की (काव्यम्) चतुराई को (महित्वा) महत्त्व के साथ (पश्य) देख, (सः) वह [प्राणी] (अद्य) आज (ममार) मर गया [जो] (ह्यः) कल (सम् आन) जी रहा था ॥९॥"
भावार्थ : टिप्पणी :९−(विधुम्) पॄभिदिव्यधि०। उ० १।२३। करोत्यर्थे विपूर्वाद् दधातेः कु। विधारकं कर्मकर्तारम् (दद्राणम्) द्रा कुत्सायां गतौ-कानच्। कुटिलं गतवन्तम् (सलिलस्य) अ० ४।१५।११। षल गतौ−इलच्। सलिलमुदकम्-निघ० १।१२। समुद्रस्य (पृष्ठे) उपरिभागे (युवानम्) अ० ९।९।१। पालयिता-निरु० ४।२६। परमेश्वरः (जगार) गॄ निगरणे-लिट्। निगीर्णवान् (देवस्य) दिव्यगुणविशिष्टस्य परमेश्वरस्य (पश्य) (काव्यम्) मेधावित्वम्। चातुर्यम् (महित्वा) अ० ४।२।२। महत्त्वेन (अद्य) अ० १।१।१। अस्मिन् दिने (ममार) मृतवान् (सः) पुरुषः (ह्यः) अतीतेऽह्नि (सम्) सम्यक् (आन) अन प्राणने-लिट्। जीवितवान् ॥