Atharvaveda / 10 / 9 / 16
यत्ते॒ यकृ॒द्ये मत॑स्ने॒ यदा॒न्त्रं याश्च॑ ते॒ गुदाः॑। आ॒मिक्षां॑ दुह्रतां दा॒त्रे क्षी॒रं स॒र्पिरथो॒ मधु॑ ॥ 16॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 10 | Sukta : 9 | Paryay : | Mantra No : 16
In English:
Seer : atharvaa | Devta : shataudanaa (gauH) | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yatte yakRRidye matasne yadaantra.m yaashcha te gudaaH. aamikShaa.m duhrataa.m daatre kShiira.m sarpiratho madhu . 16.
Component Words : yat . te . yakRRit . ye iti . matasne iti . yat . aantram . yaaH . cha . te . gudaaH. amikShaam . duhrataam . daatre . kShiiram . sarpiH. atho iti . madhu .9.16.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : शतौदना (गौः) | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : वेदवाणी की महिमा का उपदेश।
पदपाठ : यत् । ते॒ । यकृ॑त् । ये इति॑ । मत॑स्ने॒ इति॑ । यत् । आ॒न्त्रम् । या: । च॒ । ते॒ । गुदा॑:। अ॒मिक्षा॑म् । दु॒ह्र॒ता॒म् । दा॒त्रे । क्षी॒रम् । स॒र्पि:। अथो॒ इति॑ । मधु॑ ॥९.१६॥
पदार्थ : (यत्) जो (ते) तेरा (यकृत्) कलेजा, (ये) जो (मतस्ने) दो मतस्ने [गुर्दे], (यत्) जो (आन्त्रम्) आँत (च) और (याः) जो (ते) तेरी (गुदाः) गुदा [मलत्याग नाड़ियाँ] हैं, वे सब (आमिक्षाम्) आमिक्षा [पकाये उष्ण दूध में दही मिलाने से उत्पन्न वस्तु], (क्षीरम्) दूध, (सर्पिः) घी (अथो) और भी (मधु) मधु ज्ञान [ब्रह्मविद्या] (दात्रे) दाता को (दुह्रताम्) भरपूर करें ॥१६॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१६−(यकृत्) अ० ९।७।११। कालखण्डम् (मतस्ने) अ० २।३३।३। ग्रीवाधस्ताद्भागस्थितहृदयोभयपार्श्वस्थे अस्थिनी (आन्त्रम्) अ० २।३३।४। उदरनाडीविशेषः (गुदाः) अ० २।३३।४। मलत्यागनाड्यः। अन्यत् स्पष्टम् ॥