Atharvaveda / 11 / 5 / 14
आ॑चा॒र्यो᳡ मृ॒त्युर्वरु॑णः॒ सोम॒ ओष॑धयः॒ पयः॑। जी॒मूता॑ आस॒न्त्सत्वा॑न॒स्तैरि॒दं स्व१॒॑राभृ॑तम् ॥ 14॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 5 | Paryay : | Mantra No : 14
In English:
Seer : brahmaa | Devta : brahmachaarii | Metre : kakummatii anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : aachaaryo᳡ mRRityurvaruNaH soma oShadhayaH payaH. jiimuutaa aasantsatvaanastairida.m sva1raabhRRitam . 14.
Component Words : aa.achaarya᳡H . mRRityuH . varuNaH . somaH . oShadhayaH . payaH . jiimuutaaH . aasan . satvaanaH . taiH . idam . sva᳡H . aa.abhRRitam .7.14.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : ब्रह्मचारी | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मचर्य के महत्त्व का उपदेश।
पदपाठ : आ॒ऽचा॒र्य᳡: । मृ॒त्यु: । वरु॑ण: । सोम॑: । ओष॑धय: । पय॑: । जी॒मूता॑: । आ॒स॒न् । सत्वा॑न: । तै: । इ॒दम् । स्व᳡: । आऽभृ॑तम् ॥७.१४॥
पदार्थ : (आचार्यः) आचार्य (मृत्युः) मृत्यु [रूप] (वरुणः) जल [रूप], (सोमः) चन्द्र [ओषधयः] ओषधें [अन्न आदि रूप] और (पयः) दूध [रूप] हुआ है। (जीमूताः) अनावृष्टि जीतनेवाले, मेघ [उसके लिये] (सत्वानः) गतिशील वीर [रूप] (आसन्) हुए हैं, (तैः) उन के द्वारा (इदम्) यह (स्वः) मोक्षसुख (आभृतम्) लाया गया है ॥१४॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१४−(आचार्यः) म० १। साङ्गोपाङ्गरहस्यवेदाध्यापकः (मृत्युः) मृत्युरूपः (वरुणः) जलरूपः (सोमः) चन्द्ररूपः (पयः) दुग्धरूपः (जीमूताः) जेर्मूट् चोदात्तः। उ० ३।९१। जि जये-क्त, मूडागमो धातोर्दीर्घश्च। जयन्त्यनावृष्टिं ये। मेघाः (आसन्) (सत्वानः) अ० ५।२०।८। षद्लृ गतौ-क्वनिप्। गतिशीलाः। वीररूपाः (तैः) मेघैः (इदम्) उपस्थितम् (स्वः) सुखम् (आहृतम्) आहृतम्। प्राप्तम् ॥