Atharvaveda / 11 / 5 / 15
अ॒मा घृ॒तं कृ॑णुते॒ केव॑लमाचा॒र्यो᳡ भू॒त्वा वरु॑णो॒ यद्य॒दैच्छ॑त्प्र॒जाप॑तौ। तद्ब्र॑ह्मचा॒री प्राय॑च्छ॒त्स्वान्मि॒त्रो अध्या॒त्मनः॑ ॥ 15॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 5 | Paryay : | Mantra No : 15
In English:
Seer : brahmaa | Devta : brahmachaarii | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : amaa ghRRita.m kRRiNute kevalamaachaaryo᳡ bhuutvaa varuNo yadyadaichChatprajaapatau. tadbrahmachaarii praayachChatsvaanmitro adhyaatmanaH . 15.
Component Words : amaa . ghRRitam . kuNute . kevalam . aa.achaarya᳡H . bhuutvaa . varuNaH . yat.ayat . aichChat . prajaa.apatau . tat . brahma.achaarii . pra . ayachChat . svaan . mitraH . adhi . aatmanaH .7.15.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : ब्रह्मचारी | छन्द : पुरस्ताज्ज्योतिस्त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मचर्य के महत्त्व का उपदेश।
पदपाठ : अ॒मा । घृ॒तम् । कु॒णु॒ते॒ । केव॑लम् । आ॒ऽचा॒र्य᳡: । भू॒त्वा । वरु॑ण: । यत्ऽय॑त् । ऐच्छ॑त् । प्र॒जाऽप॑तौ । तत् । ब्र॒ह्म॒ऽचा॒री । प्र । अ॒य॒च्छ॒त् । स्वान् । मि॒त्र: । अधि॑ । आ॒त्मन॑: ॥७.१५॥
पदार्थ : (वरुणः) श्रेष्ठ पुरुष (आचार्यः) आचार्य (भूत्वा) होकर [उस वस्तु को] (अमा) घर में (घृतम्) प्रकाशित और (केवलम्) केवल [सेवनीय] (कृणुते) करता है, (यद्यत्) जो (प्रजापतौ) प्रजापति [प्रजापालक परमेश्वर] के विषय में (ऐच्छत्) उस ने चाहा है। और (तत्) उसको (मित्रः) स्नेही (ब्रह्मचारी) ब्रह्मचारी ने (आत्मनः) अपने से (अधि) अधिकारपूर्वक (स्वान्) ज्ञाति के लोगों को (प्र अयच्छत्) दिया है ॥१५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१५−(अमा) गृहनाम-निघ० ३।४। गृहे (घृतम्) प्रकाशितम् (कृणुते) करोति (केवलम्) सेवनीयम् (आचार्यः) म० १ (भूत्वा) (वरुणः) श्रेष्ठः पुरुषः (यद्यत्) यत्किञ्चित् (ऐच्छत्) इष्टवान् (प्रजापतौ) प्रजापालके परमेश्वरे (तत्) (ब्रह्मचारी) म० १ (प्रयच्छत्) दत्तवान् (स्वान्) सुपां सुपो भवन्ति। वा० पा० ७।१।३९। चतुर्थ्यां द्वितीया। स्वेभ्यः। ज्ञातिभ्यः (मित्रः) स्नेही (अधि) अधिकारपूर्वकम् (आत्मनः) स्वकीयात् ॥