Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 14 / 1 / 14

यद॑श्विनापृ॒च्छमा॑ना॒वया॑तं त्रिच॒क्रेण॑ वह॒तुं सू॒र्यायाः॑। क्वैकं॑ च॒क्रंवा॑मासी॒त्क्व᳡ दे॒ष्ट्राय॑ तस्थथुः ॥14॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 14 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 14

In Hindi:

ऋषि : सवित्री, सूर्या | देवता : आत्मा | छन्द : विस्टार प्रस्तार पङ्क्ति | स्वर :

विषय : विवाह संस्कार का उपदेश।

पदपाठ : यत् । अ॒श्वि॒ना॒ । पृ॒च्छमा॑नौ । अया॑तम् । त्रि॒ऽच॒क्रेण॑ । व॒ह॒तुम् । सू॒र्याया॑: । क्व᳡ । एक॑म् । च॒क्रम् । वा॒म् । आ॒सी॒त् । क्व᳡ । दे॒ष्ट्राय॑ । त॒स्थ॒थु॒: ॥१.१४॥

पदार्थ : (अश्विना) हे विद्याको प्राप्त [दोनों स्त्री पुरुष समूह !] (यत्) जब (सूर्यायाः) प्रेरणा करनेवाली [वा सूर्य की चमक के समान तेजवाली] कन्या के (वहतुम्) विवाह को (पृच्छमानौ)पूँछते हुए [तुम दोनों] (त्रिचक्रेण) अपने तीन पहियेवाले [कर्म, उपासनाऔरज्ञानवाले रथ] से (अयातम्) पहुँचो। (क्व) कहाँ पर (वाम्) तुम दोनों का (एकम्) एक [आत्मबोधरूप] (चक्रम्) पहिया (आसीत्) रहे, (क), कहाँ पर (देष्ट्राय) उपदेश केलिये (तस्थथुः) आप दोनों ठहरें ॥१४॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :१४−(यत्)यदा (अश्विना) प्राप्तविद्यौ स्त्रीपुरुषसमाजौ (पृच्छमानौ) प्रश्नान् कुर्वन्तौ (अयातम्) या गतौ-लङ्। अगच्छतम् (त्रिचक्रेण) कर्मोपासनाज्ञानरूपेणचक्रत्रययुक्तेन रथेन (वहतुम्) म० १३। विवाहोत्सवम् (सूर्यायाः) प्रेरिकायाः।सूर्यदीप्तिवत्तेजस्विन्याः कन्यायाः (क्व) कुत्र (एकम्) (चक्रम्) आत्मबोधरूपम् (वाम्) युवयोः (आसीत्) अस्तु। भवतु (क्व) (देष्ट्राय) उपदेशाय (तस्थथुः)तिष्ठतम् ॥