Atharvaveda / 17 / 1 / 17
प॒ञ्चभिः॒परा॑ङ् तप॒स्येक॑या॒र्वाङश॑स्तिमेषि सु॒दिने॒ बाध॑मान॒स्तवेद्वि॑ष्णो बहु॒धावी॒र्या᳡णि। त्वं नः॑ पृणीहि प॒शुभि॑र्वि॒श्वरू॑पैः सु॒धायां॑ मा धेहि पर॒मेव्यो᳡मन् ॥17॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 17 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 17
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aadity | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : pa~nchabhiHparaa~N tapasyekayaarvaa~NashastimeShi sudine baadhamaanastavedviShNo bahudhaaviiryaa᳡Ni. tva.m naH pRRiNiihi pashubhirvishvaruupaiH sudhaayaa.m maa dhehi paramevyo᳡man .17.
Component Words : pa~ncha.abhiH . paraa~N . tapasi . ekayaa . avaa~N . ashastim . eShi . su.adine . baadhamaanaH . tava . it . viShNo iti . bahu.adhaa . viiryaa᳡Ni . tvam . naH . pRRiNiihi . pashu.abhiH . vishva.aruupaiH . su.adhaayaam . maa . dhehi . parame . vi.aoman .1.17.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आदित्य | छन्द : पञ्चपदा विराट् अतिशक्वरी | स्वर :
विषय : आयु की बढ़ती के लिये उपदेश।
पदपाठ : प॒ञ्चऽभि॑: । परा॑ङ् । त॒प॒सि॒ । एक॑या । अ॒वाङ् । अश॑स्तिम् । ए॒षि॒ । सु॒ऽदिने॑ । बाध॑मान: । तव॑ । इत् । वि॒ष्णो॒ इति॑ । ब॒हु॒ऽधा । वी॒र्या᳡णि । त्वम् । न॒: । पृ॒णी॒हि॒ । प॒शुऽभि॑: । वि॒श्वऽरू॑पै: । सु॒ऽधाया॑म् । मा॒ । धे॒हि॒ । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् ॥१.१७॥
पदार्थ : [हे परमेश्वर !] (पञ्चभिः) पाँच [दिशाओं] के साथ और (एकया) एक [दिशा] के साथ [अर्थात् छह दिशाओंके साथ] (पराङ्) दूरवर्ती और (अर्वाङ्) समीपवर्ती होकर (तपसि) तू प्रतापी [ऐश्वर्यवान्] होता है, और (अशस्तिम्) अपकीर्ति को (बाधमानः) हटाता हुआ (सुदिने)अच्छे दिन [निर्मल प्रकाश] में (एषि) चलता रहता है, (विष्णो) हे विष्णु ! [सर्वव्यापक परमेश्वर] (तव इत्) तेरे ही (वीर्याणि) वीर कर्म [पराक्रम] (बहुधा) अनेक प्रकारहैं। (त्वम्) तू (नः) हमें (विश्वरूपैः) सब रूपवाले (पशुभिः) प्राणियों से (पृणीहि) भरपूर कर, (मा) मुझे (परमे) सबसे ऊँचे (व्योमन्) विशेष रक्षा पद में (सुधायाम्) पूरी पोषण शक्ति के बीच (धेहि) रख ॥१७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१७−(पञ्चभिः)पञ्चभिर्दिग्भिः (पराङ्) दूरगतः सन् (तपसि) तप ऐश्वर्ये। ईशिषे (एकया) एकया दिशाच (अर्वाङ्) समीपवर्ती सन् (अशस्तिम्) अपकीर्त्तिम् (एषि) गच्छसि (सुदिने)नीहारमेघाद्युपद्रवरहिते दिवसे। स्वच्छप्रकाशे (बाधमानः) निवारयन्। अन्यत्पूर्ववत् ॥