Atharvaveda / 17 / 1 / 18
त्वमिन्द्र॒स्त्वं म॑हे॒न्द्रस्त्वं लो॒कस्त्वं प्र॒जाप॑तिः। तुभ्यं॑ य॒ज्ञो विता॑यते॒ तुभ्यं॑ जुह्वति॒ जुह्व॑त॒स्तवेद्वि॑ष्णो बहु॒धावी॒र्या᳡णि। त्वं नः॑पृणीहि प॒शुभि॑र्वि॒श्वरू॑पैः सु॒धायां॑ मा धेहि पर॒मे व्यो᳡मन् ॥18॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 17 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 18
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aadity | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : tvamindrastva.m mahendrastva.m lokastva.m prajaapatiH. tubhya.m yaj~no vitaayate tubhya.m juhvati juhvatastavedviShNo bahudhaaviiryaa᳡Ni. tva.m naHpRRiNiihi pashubhirvishvaruupaiH sudhaayaa.m maa dhehi parame vyo᳡man .18.
Component Words : tvam . indraH . tvam . mahaa.aindraH . tvam . lokaH . tvam . prajaa.apatiH . tubhyam . yaj~naH . vi . taayate . tubhyam . juhvati . juhvataH . tava . it . viShNo iti . bahu.adhaa . viiryaa᳡Ni . tvam . naH . pRRiNiihi . pashu.abhiH . vishva.aruupaiH. su.adhaayaam . maa . dheha.Ni . parame . vi.aoman .1.18.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आदित्य | छन्द : त्र्यवसाना सप्तपदा भुरिक् अष्टि | स्वर :
विषय : आयु की बढ़ती के लिये उपदेश।
पदपाठ : त्वम् । इन्द्र॑: । त्वम् । म॒हा॒ऽइ॒न्द्र: । त्वम् । लो॒क: । त्वम् । प्र॒जाऽप॑ति: । तुभ्य॑म् । य॒ज्ञ: । वि । ता॒य॒ते॒ । तुभ्य॑म् । जु॒ह्व॒ति॒ । जुह्व॑त: । तव॑ । इत् । वि॒ष्णो॒ इति॑ । ब॒हु॒ऽधा । वी॒र्या᳡णि । त्वम् । न॒: । पृ॒णी॒हि॒ । प॒शुऽभि॑: । वि॒श्वऽरू॑पै:। सु॒ऽधाया॑म् । मा॒ । धे॒हि॒ । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् ॥१.१८॥
पदार्थ : [हे परमेश्वर !] (त्वम्) तू (इन्द्रः) इन्द्र [परम ऐश्वर्यवाला], (त्वम्) तू (महेन्द्रः)महेन्द्र [बड़ों में परम ऐश्वर्यवाला], (त्वम्) तू (लोकः) लोकपति [संसार कास्वामी] और (त्वम्) तू (प्रजापतिः) प्रजापति [प्राणियों का रक्षक] है। (तुभ्यम्)तेरे लिये [तेरी आज्ञा पालने के लिये] (यज्ञः) यज्ञ [श्रेष्ठ व्यवहार] (वितायते) विविध फैलाया जाता है, (तुभ्यम्) तेरे लिये (जुह्वतः) होम [हवन, दान आदि]करते हुए पुरुष (जुह्वति) होम [हवन, दान आदि] करते हैं, (विष्णो) हे विष्णु ! [सर्वव्यापक परमेश्वर] (तव इत्) तेरे ही (वीर्याणि) वीर कर्म [पराक्रम] (बहुधा) अनेक प्रकारहैं। (त्वम्) तू (नः) हमें (विश्वरूपैः) सब रूपवाले (पशुभिः) प्राणियों से (पृणीहि) भरपूर कर, (मा) मुझे (परमे) सबसे ऊँचे (व्योमन्) विशेष रक्षा पद में (सुधायाम्) पूरी पोषण शक्ति के बीच (धेहि) रख ॥१८॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१८−(त्वम्) (इन्द्रः) परमैश्वर्यवान् (महेन्द्रः) महत्सु परमैश्वर्यवान् (लोकः) अर्शआद्यच्। लोकपतिः (प्रजापतिः) प्राणिनां रक्षकः (तुभ्यम्) तवाज्ञापालनाय (यज्ञः) श्रेष्ठव्यवहारः (वि) विविधम् (तायते) विस्तार्यते (जुह्वति) होमंहवनदानादिकं कुर्वन्ति (जुह्वतः) होमं हवनदानादिकं कुर्वन्तः। अन्यत् पूर्ववत् ॥