Atharvaveda / 17 / 1 / 19
अस॑ति॒सत्प्रति॑ष्ठितं स॒ति भू॒तं प्रति॑ष्ठितम्। भू॒तं ह॒ भव्य॒ आहि॑तं॒ भव्यं॑भू॒ते प्रति॑ष्ठितं॒ तवेद्वि॑ष्णो बहु॒धावी॒र्या᳡णि। त्वं नः॑ पृणीहिप॒शुभि॑र्वि॒श्वरू॑पैः सु॒धायां॑ मा धेहि पर॒मे व्यो᳡मन् ॥19॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 17 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 19
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aadity | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : asatisatpratiShThita.m sati bhuuta.m pratiShThitam. bhuuta.m ha bhavya aahita.m bhavya.mbhuute pratiShThita.m tavedviShNo bahudhaaviiryaa᳡Ni. tva.m naH pRRiNiihipashubhirvishvaruupaiH sudhaayaa.m maa dhehi parame vyo᳡man .19.
Component Words : asati . sat . prati.asthitam . sati . bhuutam . prati.asthitam . bhuutam . ha . bhavye . aa.ahitam . bhavyam . bhuute . prati.asthitam . tava . it . viShNo iti . bahu.adhaa . viiryaa᳡Ni . tvam . naH . pRRiNiihi . pashu.abhiH . vishva.aruupaiH . su.adhaayaam . maa . dhehi . parame . vi.aoman .1.19.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आदित्य | छन्द : त्र्यवसाना सप्तदात्यष्टि | स्वर :
विषय : आयु की बढ़ती के लिये उपदेश।
पदपाठ : अस॑ति । सत् । प्रति॑ऽस्थितम् । स॒ति । भू॒तम् । प्रति॑ऽस्थितम् । भू॒तम् । ह॒ । भव्ये॑ । आऽहि॑तम् । भव्य॑म् । भू॒ते । प्रति॑ऽस्थितम् । तव॑ । इत् । वि॒ष्णो॒ इति॑ । ब॒हु॒ऽधा । वी॒र्या᳡णि । त्वम् । न॒: । पृ॒णी॒हि॒ । प॒शुऽभि॑: । वि॒श्वऽरू॑पै: । सु॒ऽधाया॑म् । मा॒ । धे॒हि॒ । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् ॥१.१९॥
पदार्थ : (असति) अनित्य [कार्य]में (सत्) नित्य वर्त्तमान [आदिकारण ब्रह्म] (प्रतिष्ठितम्) ठहरा हुआ है, और (सति) नित्य [ब्रह्म] में (भूतम्) सत्तावाला जगत् [अथवा पृथिवी आदि भूतपञ्चक] (प्रतिष्ठितम्) ठहरा हुआ है। (भूतम्) बीता हुआ (भव्ये) होनेवाले में (ह) निश्चयकरके (आहितम्) रक्खा हुआ है, और (भव्यम्) होनेवाला (भूते) बीते हुए में (प्रतिष्ठितम्) ठहरा हुआ है, (विष्णो) हे विष्णु ! [सर्वव्यापक परमेश्वर] (तवइत्) तेरे ही (वीर्याणि) वीरकर्म [पराक्रम] (बहुधा) अनेक प्रकार हैं। (त्वम्) तू (नः) हमें (विश्वरूपैः) सब रूपवाले (पशुभिः) प्राणियों से (पृणीहि) भरपूर कर, (मा) मुझे (परमे) सबसे ऊँचे (व्योमन्) विशेष रक्षापद में (सुधायाम्) पूरी पोषणशक्ति के बीच (धेहि) रख ॥१९॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१९−(असति) अस सत्तायाम्-शतृ। अनित्ये कार्ये (सत्)नित्यमादिकारणं परब्रह्म-ओंतत्सदिति निर्देशात् (प्रतिष्ठितम्) प्रतीत्यास्थितम् (सति) नित्ये ब्रह्मणि (भूतम्) सत्तायुक्तं जगत्। पृथिव्यादिभूतपञ्चकम्(प्रतिष्ठितम्) (भूतम्) अतीतम् (ह) निश्चयेन (भव्ये) भविष्यति (आहितम्)स्थापितम् (भव्यम्) भविष्यत् (भूते) अतीते। अन्यत् पूर्ववत् ॥