Atharvaveda / 18 / 4 / 35
वै॑श्वान॒रेह॒विरि॒दं जु॑होमि साह॒स्रं श॒तधा॑र॒मुत्स॑म्। स बि॑भर्ति पि॒तरं॑पिताम॒हान्प्र॑पिताम॒हान्बि॑भर्ति॒ पिन्व॑मानः ॥35॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 4 | Paryay : | Mantra No : 35
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : vaishvaanarehavirida.m juhomi saahasra.m shatadhaaramutsam. sa bibharti pitara.mpitaamahaanprapitaamahaanbibharti pinvamaanaH .35.
Component Words : vaishvaanare . haviH . idam . juhomi . saahasram . shata.adhaaram . utsam . saH . bibharti . pitaram . pitaamahaan . pra.apitaamahaan . bibharti . pinvamaanaH .4.35.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : गोरक्षा का उपदेश।
पदपाठ : वै॒श्वा॒न॒रे । ह॒वि: । इ॒दम् । जु॒हो॒मि॒ । सा॒ह॒स्रम् । श॒तऽधा॑रम् । उत्स॑म् । स: । बि॒भ॒र्ति॒ । पि॒तर॑म् । पि॒ता॒म॒हान् । प्र॒ऽपि॒ता॒म॒हान् । बि॒भ॒र्ति॒ । पिन्व॑मान: ॥४.३५॥
पदार्थ : (वैश्वानरे) सब नरोंके हितकारी पुरुष के निमित्त (इदम्) इस (हविः) ग्रहण करने योग्य वस्तु, (साहस्रम्) सहस्रों उपकारवाले, (शतधारम्) सैकड़ों दूध के धाराओंवाले (उत्सम्)स्रोते [अर्थात् गौ रूप पदार्थ] को (जुहोमि) मैं देता हूँ। (सः) वह (पिन्वमानः)सेवा किया हुआ [गौ रूप पदार्थ] (पितरम्) पिता [पिता आदि बड़ों] को (पितामहान्)दादे आदि मान्य जनों को (बिभर्ति) पुष्ट करता है, और (प्रपितामहान्) परदादे आदिमहामान्य पुरुषों को (बिभर्ति) पुष्ट करता है ॥३५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३५−(वैश्वानरे) निमित्ते सप्तमी। सर्वनरहितपुरुषस्य निमित्ते (हविः) ग्राह्यं वस्तु गोरूपम् (जुहोमि) ददामि (साहस्रम्) बहूपकारक्षमम् (शतधारम्) बहुदुग्धधारायुक्तम् (उत्सम्) उन्दी क्लेदने-स प्रत्ययः। स्रवज्जलस्यपातसदृशं गोरूपदार्थम् (सः) गोरूपपदार्थः (बिभर्ति) पुष्णाति (पितरम्)बहुवचनस्यैकवचनम्। पितॄन्। पित्रादिमाननीयान् (पितामहान्) पितामहादीन्सत्करणीयान् (प्रपितामहान्) प्रपितादीन् महामान्यान् (बिभर्ति) (पिन्वमानः) पिविसेचने, सेवने च−चानश्। सेव्यमानः ॥