Atharvaveda / 20 / 135 / 3
अला॑बूनि पृ॒षात॑का॒न्यश्व॑त्थ॒पला॑शम्। पिपी॑लिका॒वट॒श्वसो॑ वि॒द्युत्स्वाप॑र्णश॒फो गोश॒फो जरित॒रोथामो॑ दै॒व ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 135 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : | Devta : prajaapatirindrashch | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : alaabuuni pRRiShaatakaanyashvatthapalaasham. pipiilikaavaTashvaso vidyutsvaaparNashapho goshapho jaritarothaamo daiva . 3.
Component Words : alaabuuni . pRRiShaatakaani . ashvattha.apalaasham . pipiilikaa . vaTashvasaH . vi.adyut . svaaparNashaphaH . goshaphaH . jaritaH . aa . uthaamaH . daiva .135.3.
In Hindi:
ऋषि : | देवता : प्रजापतिरिन्द्रश्च | छन्द : आर्षी पङ्क्तिः | स्वर :
विषय : मनुष्य के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : अला॑बूनि । पृ॒षात॑का॒नि । अश्व॑त्थ॒ऽपला॑शम् ॥ पिपी॑लि॒का॒ । वट॒श्वस॑: । वि॒ऽद्युत् । स्वाप॑र्णश॒फ: । गोश॒फ: । जरित॒: । आ । उथाम: । दै॒व ॥१३५.३॥
पदार्थ : (अलाबूनि) तूँबी आदि बेलें, (पृषातकानि) पृषातक [वृक्ष विशेष], (अश्वत्थपलाशम्) पीपल और पलाश वा ढाक [वृक्ष विशेष], (पिपीलिका) पिपीलिका [वृक्ष विशेष], (वटश्वसः) वटश्वस [वृक्ष विशेष], (विद्युत्) बिजुली [वृक्ष विशेष], (स्वापर्णशफः) स्वापर्णशफ [वृक्ष विशेष], और (गोशफः) गोशफ [वृक्ष विशेष] हैं, [उन सब में] (जरितः) हे स्तुति करनेवाले (दैव) परमात्मा को देवता माननेवाले विद्वान् ! (आ) सब ओर से (उथामः) हम उठते हैं ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(अलाबूनि) नञि लम्बेर्नलोपश्च। उ० १।८७। नञ्+लबि अवस्रंसने−ऊ, ऊकारस्य उकारः, स च णित्, नलोपश्च। तुम्बीलताः (पृषातकानि) अथ० १४।२।४८। पृषु सेचने−क+अत बन्धने−क्वुन्। वृक्षविशेषाः (अश्वत्थपलाशम्) पिप्पलपलाशवृक्षसमूहः (पिपीलिका) अथ० ७।६।७। अपि+पील रोधने−ण्वुल्, अकारलोपः टाप्, अत इत्त्वम्। पिपीलिका ऐलतेर्गतिकर्मणः निरु० ७।१३। वृक्षविशेषः (वटश्वसः) वट वेष्टने−अच्+श्वस प्राणने−अच्। वृक्षविशेषः (विद्युत्) वृक्षविशेषः (वटश्वसः) (स्वापर्णशफः) वृक्षविशेषः (गोशफः) वृक्षविशेषः (जरितः) म० १। हे स्तोतः (आ) समन्तात् (उथामः) उत्थामः। उच्चैर्भवामः (दैव) म० १। हे परमेश्वरोपासक विद्वन् ॥