Atharvaveda / 4 / 40 / 4
य उ॑त्तर॒तो जुह्व॑ति जातवेद॒ उदी॑च्या दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सोम॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान्प्रतिस॒रेण॑ हन्मि ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 4 | Sukta : 40 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : shukraH | Devta : somaH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : ya uttarato juhvati jaataveda udiichyaa disho.abhidaasantyasmaan. somamRRitvaa te paraa~ncho vyathantaa.m pratyagenaanpratisareNa hanmi . 4.
Component Words : ye . uttarataH . juhvati . jaata.avedaH . udiichyaaH . dishaH . abhi.adaasanti . asmaan . somam . RRitvaa . te . paraa~nchaH . vyathantaam . pratyak . enaan . prati.asareNa . hanmi .40.4.
In Hindi:
ऋषि : शुक्रः | देवता : सोमः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : शत्रु के नाश करने का उपदेश।
पदपाठ : ये । उ॒त्त॒र॒त: । जुह्व॑ति । जा॒त॒ऽवे॒द॒: । उदी॑च्या: । दि॒श: । अ॒भि॒ऽदास॑न्ति । अ॒स्मान् । सोम॑म् । ऋ॒त्वा । ते । परा॑ञ्च: । व्य॒थ॒न्ता॒म् । प्र॒त्यक् । ए॒ना॒न् । प्र॒ति॒ऽस॒रेण॑ । ह॒न्मि॒ ॥४०.४॥
पदार्थ : (जातवेदः) हे ज्ञानवान् परमेश्वर! (ये) जो लोग (उत्तरतः) बायीं ओर में (उदीच्याः) उत्तर वा बायीं (दिशः) दिशा से (अस्मान्) हमको (जुह्वति) खाते और (अभिदासन्ति) चढ़ाई करते हैं। (ते) वे (सोमम्) [तुझ] ऐश्वर्यवाले को (ऋत्वा) पाकर (पराञ्चः) पीठ देते हुए (व्यथन्ताम्) व्यथा में पड़ें। (एनान्) इनको (प्रतिसरेण) [तुझ] अग्रगामी के साथ (प्रत्यक्) उलटा (हन्मि) मैं मारता हूँ ॥४॥"
भावार्थ : मनुष्य परमेश्वर में भक्ति करके पुरुषार्थपूर्वक अपने आत्मिक और शारीरिक शत्रुओं का नाश करें॥
टिप्पणी :४−(उत्तरतः) उत्तर-अतसुच्। वामहस्तदिशि (उदीच्याः) अ० ३।२६।४। उत्तरस्याः। वामभागवर्त्तमानायाः (सोमम्) ऐश्वर्यवन्तं त्वाम् ॥