Atharvaveda / 5 / 5 / 5
भ॒द्रात्प्ल॒क्षान्निस्ति॑ष्ठस्यश्व॒त्थात्ख॑दि॒राद्ध॒वात्। भ॒द्रान्न्य॒ग्रोधा॑त्प॒र्णात्सा न॒ एह्य॑रुन्धति ॥ 5॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 5 | Paryay : | Mantra No : 5
In English:
Seer : atharvaa | Devta : laakShaasuuktam | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : bhadraatplakShaannistiShThasyashvatthaatkhadiraaddhavaat. bhadraannyagrodhaatparNaatsaa na ehyarundhati . 5.
Component Words : bhadraat . plakShaat . niH . tiShThasi . ashvatthaat . khadiraat . dhavaat . bhadraat . nyagrodhaat . parNaat . saa . naH . aa . ihi . arundhati .5.5.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : लाक्षासूक्तम् | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्म विद्या का उपदेश।
पदपाठ : भ॒द्रात् । प्ल॒क्षात् । नि: । ति॒ष्ठ॒सि॒ । अ॒श्व॒त्थात् । ख॒दि॒रात् । ध॒वात् । भ॒द्रात् । न्य॒ग्रोधा॑त् । प॒र्णात् । सा । न॒: । आ । इ॒हि॒ । अ॒रु॒न्ध॒ति॒ ॥५.५॥
पदार्थ : (प्लक्षात्) परिपूर्ण, (अश्वत्थात्) वीरों में रहनेवाले, (खदिरात्) स्थिर, (धवात्) शुद्ध (भद्रात्) कल्याण से, और (न्यग्रोधात्) शत्रुओं को नीचे रोकनेवाले (पर्णात्) पालन करनेवाले (भद्रात्) आनन्द से (निः) निश्चय करके (तिष्ठसि) तू ठहरी है। (सा) सो तू, (अरुन्धति) हे रोक न डालनेवाली शक्ति ! (नः) हम में (आ इहि) तू आ ॥५॥"
भावार्थ : परमेश्वर अपने उत्तम गुणों से सब स्थान में वर्तमान है, पुरुषार्थी मनुष्य उसका आश्रय लेकर अपने विघ्न हटावें ॥५॥ लोक में (भद्र) मोथा, (प्लक्ष) पाकर (अश्वत्थ) पीपल, (खदिर) खैर (धव) धव, (न्यग्रोध) गूलर, और (पर्ण) पलाश वा ढाक के पेड़ को भी कहते हैं ॥
टिप्पणी :५−(भद्रात्) मङ्गलात् (प्लक्षात्) प्लुषेरच्चोपधायाः। उ० ३।६३। इति प्लुष दाहे स्नेहनसेवनपूरणेषु च−स। परिपूर्णात् (निः) निश्चयेन (तिष्ठसि) वर्तसे (अश्वत्थात्) अ० ३।६।१। अश्वेषु बलवत्सु स्थितात् (खदिरात्) अ० ३।६।१। स्थिरात् (धवात्) धावु गतिशुद्ध्योः−पचाद्यच्। पृषोदरादित्वाद्ध्रस्वः। धव इति मनुष्यनाम−निरु० ३।१५। शुद्धात् (भद्रात्) आनन्दात् (न्यग्रोधात्) अ० ४।३७।४। शत्रूणां नीचं रोधकात्। (पर्णात्) अ० ३।५।१। पॄ पालनपूरणयोः−न। पालकात् (सा) सा त्वम् (नः) अस्मान् (एहि) आगच्छ (अरुन्धति) अ० ४।१२।१। हे अरोधनशीले अवारयित्रि शक्ते ॥