Atharvaveda / 6 / 133 / 4
श्र॒द्धाया॑ दुहि॒ता तप॒सोऽधि॑ जा॒ता स्वसा॒ ऋषी॑णां भूत॒कृतां॑ ब॒भूव॑। सा नो॑ मेखले म॒तिमा धे॑हि मे॒धामथो॑ नो धेहि॒ तप॑ इन्द्रि॒यं च॑ ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 133 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : agasty | Devta : mekhalaa | Metre : jagatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : shraddhaayaa duhitaa tapaso.adhi jaataa svasaa RRiShiiNaa.m bhuutakRRitaa.m babhuuva. saa no mekhale matimaa dhehi medhaamatho no dhehi tapa indriya.m cha . 4.
Component Words : shradhdaayaaH . duhitaa . tapasaH . adhi . jaataa . svasaa . RRiShiiNaam . bhuuta.akRRitaam . babhuuva . saa . naH . mekhale. matim . aa . dhehi . medhaam . atho iti . naH . dhehi . tapaH . indriyam . cha .133.4.
In Hindi:
ऋषि : अगस्त्य | देवता : मेखला | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : मेखना बाँधने का उपदेश।
पदपाठ : श्र॒ध्दाया॑: । दु॒हि॒ता । तप॑स: । अधि॑ । जा॒ता । स्वसा॑ । ऋषी॑णाम् । भू॒त॒ऽकृता॑म् । ब॒भूव॑ । सा । न॒: । मे॒ख॒ले॒। म॒तिम् । आ । धे॒हि॒ । मे॒धाम् । अथो॒ इति॑ । न॒: । धे॒हि॒ । तप॑: । इ॒न्द्रि॒यम् । च॒ ॥१३३.४॥
पदार्थ : [वह मेखला] (श्रद्धायाः) श्रद्धा [आस्तिक बुद्धि, विश्वास] की (दुहिता) पूरण करनेहारी [यद्वा पुत्री समान प्रिय], (तपसः) तप [योगाभ्यास] से (अधि) अच्छे प्रकार (जाता) उत्पन्न हुई, (भूतकृताम्) सत्यकर्मी (ऋषीणाम्) ऋषियों [सन्मार्गदर्शकों] की (स्वसा) अच्छे प्रकार प्रकाश करनेहारी [अथवा बहिन के समान हितकारिणी] (बभूव) हुई है। (सा) सो तू (मेखले) हे मेखला ! (नः) हमें (मतिम्) मननशक्ति और (मेधाम्) निश्चय बुद्धि (आ) सब ओर से (धेहि) दान कर, (अथो) और भी (नः) हमें (तपः) योगाभ्यास (च) और (इन्द्रियम्) इन्द्र का चिह्न [पराक्रम वा परम ऐश्वर्य] (धेहि) दान कर ॥४॥"
भावार्थ : टिप्पणी :४−(श्रद्धायाः) श्रत् सत्यम्−निघ० ३।१०। श्रद्धा श्रद्धानात्−निरु० ९।३०। सत्यं धीयतेऽत्र। षिद्भिदादिभ्योऽङ्। पा० ३।३।१०४। श्रत्+धा−अङ्, टाप्। आस्तिक्यबुद्धेः। विश्वासस्य (दुहिता) अ० ३।१०।१३। प्रपूरयित्री। पुत्रीसदृशहितकारिका वा (तपसः) योगाभ्यासात्। (अधि) अधिकम् (जाता) उत्पन्ना (स्वसा) अ० ६।१००।३। सुदीपयित्री। भगिनीतुल्यहिता (ऋषीणाम्)−म० २। सन्मार्गदर्शकानाम् (भूतकृताम्) आ० ६।१०८।४। सत्यकर्मणाम् (बभूव) (सा) त्वम् (नः) अस्मभ्यम् (मेखले) (मतिम्) मननशक्तिम् (आ) समन्तात् (धेहि) देहि (मेधाम्) अ० ६।१०८।२। निश्चलां बुद्धिम् (अथो) अपि च (तपः) (इन्द्रियम्) अ० १।३५।३। इन्द्रलिङ्गं वीर्यमैश्वर्यं वा (च) ॥