Samveda/1309
प्रजामृतस्य पिप्रतः प्र यद्भरन्त वह्नयः। विप्रा ऋतस्य वाहसा (टि)।।॥१३०९
Veda : Samveda | Mantra No : 1309
In English:
Seer : vatsaH kaaNvaH | Devta : indraH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : prajaamRRitasya piprataH pra yadbharanta vahnayaH . vipraa RRitasya vaahasaa.1309
Component Words : prajaam . pra . jaam . RRitasya . piprataH . pra . yat . bharanta . vahnayaH . vipraaH . vi . praaH . RRitasya . vaahasaa.
In Hindi:
ऋषि : वत्सः काण्वः | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अगले मन्त्र में सत्य का विषय है।
पदपाठ : प्रजाम् । प्र । जाम् । ऋतस्य । पिप्रतः । प्र । यत् । भरन्त । वह्नयः । विप्राः । वि । प्राः । ऋतस्य । वाहसा॥
पदार्थ : (यत्) जब (वह्नयः) ब्रह्मयज्ञ को वहन करनेवाले उपासक लोग (पिप्रतः) पालनकर्ता, (ऋतस्य) सत्य के (प्रजाम्) उत्पादक परमेश्वर को (प्रभरन्त) अन्तरात्मा में धारण कर लेते हैं, तब वे (विप्राः) विद्वान् जन (ऋतस्य) सत्य के (वाहसा) प्रचारक हो जाते हैं ॥३॥
भावार्थ : सत्यज्ञान और सत्यकर्म के आदर्शरूप परमात्मा का अनुभव करके और अपने जीवन में सत्य को लाकर ही सत्य का प्रचार आसानी से हो सकता है ॥३॥इस खण्ड में परमात्मा का विषय वर्णित होने से इस खण्ड की पूर्व खण्ड के साथ सङ्गति है, यह जानना चाहिए ॥दशम अध्याय में अष्टम खण्ड समाप्त ॥
In Sanskrit:
ऋषि : वत्सः काण्वः | देवता : इन्द्रः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अथ सत्यस्य विषयमाह।
पदपाठ : प्रजाम् । प्र । जाम् । ऋतस्य । पिप्रतः । प्र । यत् । भरन्त । वह्नयः । विप्राः । वि । प्राः । ऋतस्य । वाहसा॥
पदार्थ : (यत्) यदा (वह्नयः) ब्रह्मयज्ञस्य वोढारः उपासकाः (पिप्रतः) पालयतः [पॄ पालनपूरणयोः, शतृः।] (ऋतस्य) सत्यस्य (प्रजाम्) प्रकर्षेण जनयितारं परमेश्वरम् (प्र भरन्त) अन्तरात्मनि धारयन्ति, तदा ते (विप्राः) विद्वांसो जनाः (ऋतस्य) सत्यस्य (वाहसा) वाहसः प्रचारका जायन्ते। [वाहस् शब्दाज्जसि ‘सुपां सुलुक्०’ अ० ७।१।३९ इत्यनेन जस आकारादेशः] ॥३॥
भावार्थ : सत्यज्ञानस्य सत्यकर्मणश्चादर्शभूतं परमात्मानमनुभूय स्वजीवने सत्यमानीयैव सत्यं प्रचारयितुं सुशकम् ॥३॥अस्मिन् खण्डे परमात्मविषयवर्णनादेतत्खण्डस्य पूर्वखण्डेन संगतिरस्तीति वेद्यम् ॥
टिप्पणी:१. ऋ० ८।६।२, अथ० २०।१३८।२।