Samveda/1594
शशमानस्य वा नरः स्वेदस्य सत्यशवसः। विदा कामस्य वेनतः (व)।। [धा. । उ नास्ति । स्व. नास्ति ।]॥१५९४
Veda : Samveda | Mantra No : 1594
In English:
Seer : gotamo raahuugaNaH | Devta : marutaH | Metre : gaayatrii | Tone : ShaDjaH
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : shashamaanasya vaa nara svedasya satyashavasaH . vidaa kaamasya venataH.1594
Component Words : shashamaanasya . vaa . naraH . svedasya . satyashavasaH . satya . shavasaH . vida . kaamasya . venataH.
In Hindi:
ऋषि : गोतमो राहूगणः | देवता : मरुतः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : आगे एक ऋचावाले सूक्त में विद्वान् जनों को सम्बोधन है।
पदपाठ : शशमानस्य । वा । नरः । स्वेदस्य । सत्यशवसः । सत्य । शवसः । विद । कामस्य । वेनतः॥
पदार्थ : हे (नरः) नेता मरुतो ! विद्वान् लोगो ! तुम (शशमानस्य) शीघ्रता से प्रयत्न करते हुए, (स्वेदस्य) पसीने से तर-बतर शरीरवाले, (सत्यशवसः) सत्य बलवाले (वेनतः वा) और महत्वाकाङ्क्षा से युक्त मनुष्य के (कामस्य) मनोरथ को (विद) जानो और पूर्ण करो ॥१॥
भावार्थ : परिश्रम के पसीने से नहाये शरीरवाले, सत्य विज्ञानवाले, सत्य बलवाले और सत्य कर्मवाले मनुष्य की ही महत्वाकाङ्क्षाएँ सिद्ध होती हैं, आलसी की नहीं ॥१॥
In Sanskrit:
ऋषि : गोतमो राहूगणः | देवता : मरुतः | छन्द : गायत्री | स्वर : षड्जः
विषय : अस्मिन्नेकर्चे सूक्ते विद्वांसो जनाः सम्बोध्यन्ते।
पदपाठ : शशमानस्य । वा । नरः । स्वेदस्य । सत्यशवसः । सत्य । शवसः । विद । कामस्य । वेनतः॥
पदार्थ : हे (नरः) नेतारः मरुतो विद्वांसो जनाः ! यूयम् (शशमानस्य) द्रुतगत्या प्रयतमानस्य। [शश प्लुतगतौ, भ्वादिः।] (स्वेदस्य) स्विन्नगात्रस्य, (सत्यशवसः) सत्यबलस्य, (वेनतः वा) महत्त्वाकाङ्क्षायुक्तस्य च जनस्य। [वेनतिः कान्तिकर्मा। निघं० २।६। वा इति समुच्चये। निरु० १।५।] (कामस्य) कामम् अभीप्सितम्। [अत्र कर्मणि षष्ठी।] (विद) जानीत, पूरयत च। [संहितायां द्व्यचोऽतस्तिङः। अ० ६।३।१३५ इति दीर्घः] ॥१॥२
भावार्थ : परिश्रमेण स्विन्नगात्रस्य सत्यविज्ञानस्य सत्यबलस्य सत्यकर्मण एव जनस्य महत्त्वाकाङ्क्षाः सिध्यन्ति, नालसस्य ॥१॥
टिप्पणी:१. ऋ० १।८६।९।२. ऋग्भाष्ये दयानन्दस्वामी मन्त्रमिमं विद्वत्सङ्गविषये व्याचख्यौ।